Wetgeving kinderopvang: niet voor de inspectie, maar voor iedere dag

“O, zit dat zo?”

“Als ik dat had geweten, had ik er nog wel drie keer over nagedacht.”

“We hebben het altijd zo gedaan, maar dat klopt dus niet meer?”

Het zijn uitspraken die we regelmatig horen van managers, directeuren, beleidsmedewerkers en andere professionals die iedere dag verantwoordelijkheid dragen voor kinderopvang.

Niet omdat zij niet betrokken zijn of het niet goed willen doen. Integendeel.

Maar hoe kun je bekwaam en verantwoord handelen als je onvoldoende weet wat er in de wet staat? Als je niet precies weet hoe regels geïnterpreteerd moeten worden? Of als onvoldoende duidelijk is waar jouw verantwoordelijkheid begint en eindigt?

Goed willen handelen begint ook bij weten wat je doet.

Wetgeving is geen zaak van de GGD

Wet- en regelgeving krijgt binnen organisaties soms vooral aandacht wanneer een inspectie eraan komt of wanneer een toezichthouder een vraag stelt.

Maar daar is de wet niet voor bedoeld.

De houder heeft iedere dag de verantwoordelijkheid om verantwoorde kinderopvang te bieden. De GGD toetst op bepaalde momenten of aan wettelijke eisen wordt voldaan. Zo’n inspectie is daarmee altijd een momentopname.

Het echte werk gebeurt op alle andere dagen.

Op de groep. In het rooster. Bij het opstellen van beleid. Bij personeelsbeslissingen. Bij het beoordelen van risico’s. En bij keuzes over wat wel en niet verantwoord is.

Wetgeving is daarom geen toetsingskader voor de inspectie. Het is een fundament onder het dagelijks handelen van de organisatie.

Van regels kennen naar regels begrijpen

De kinderopvang kent veel wet- en regelgeving. Denk aan de beroepskracht-kindratio, vaste gezichten, kwalificatie-eisen, inzet van medewerkers, veiligheid en gezondheid en pedagogisch beleid.

Alleen weten dát een regel bestaat, is niet voldoende.

Je moet ook begrijpen waarom die regel er is, wanneer deze geldt en wat dat betekent voor de praktijk.

Juist daar ontstaat regelmatig ruis.

Een regel wordt doorverteld. Een interpretatie wordt in de loop der jaren een vaste werkwijze. “De GGD wil dit zo” wordt de verklaring, terwijl de daadwerkelijke wettelijke grondslag niet meer helder is.

Daarom is het belangrijk om steeds terug te gaan naar de bron.

Wat staat er daadwerkelijk? Wat is de bedoeling van de regel? Welke ruimte biedt de wet? En welke verantwoordelijkheid houdt de organisatie zelf?

Ken ook elkaars rol

Rond kinderopvang hebben verschillende partijen ieder hun eigen opdracht.

De houder is verantwoordelijk voor de dagelijkse kwaliteit en naleving van de wet. De GGD houdt onafhankelijk toezicht. De gemeente is verantwoordelijk voor handhaving.

Juist wanneer die rollen onvoldoende helder zijn, kunnen gesprekken over toezicht snel gaan schuren.

Een inspectierapport is daarom niet het eindpunt van kwaliteit.

Het kan juist het begin zijn van een gesprek: wat zien we, wat betekent dit en wat vraagt dit van onze organisatie?

Bekwaamheid vraagt om kennis

Professioneel handelen bestaat niet alleen uit ervaring, betrokkenheid en goede intenties.

Het vraagt ook om actuele kennis.

Want beleid schrijven, leidinggeven of besluiten nemen zonder voldoende kennis van het wettelijke kader brengt risico’s met zich mee. Voor kinderen, medewerkers én de organisatie.

Daarom is wetgeving geen onderwerp voor één beleidsmedewerker of voor het moment dat de inspecteur binnenkomt.

Het hoort bij professioneel vakmanschap van iedereen die verantwoordelijkheid draagt voor kinderopvang.

Niet om de GGD tevreden te stellen.

Maar om iedere dag bewust, bekwaam en verantwoord te kunnen handelen.